MARCEL VREEMANS - 27 APRIL 2008

Hans Laroes is al ruim vijf jaar hoofdredacteur van het NOS journaal. Na samenvoeging van alle deelredacties werd hij zelfs hoofdredacteur  van alle nieuwsuitingen van de NOS . Hans Laroes heeft zich in al die jaren steeds van hetzelfde repertoire bediend als het gaat om de communicatie met burgers en nieuwsconsumenten.

1. Opscheppen over zijn bereidheid tot transparantie, openbare verantwoording en discussie, maar liegen over de afwezige of zeer eenzijdige invulling daarvan.
2. Het starten van initiatieven om met zijn (online) publiek in gesprek te gaan, om er na korte tijd weer mee te stoppen, meestal  als gevolg van kritische vragen.
3. Het herhaald doen van plechtige beloftes om een serieuze discussie te houden over de neutraliteit van de NOS, maar die vervolgens nooit nakomen.
4. Het defensief en geërgerd uit de weg gaan van vele onderbouwde voorbeelden van gekleurde selectie en duiding van het nieuws.
5. Het creëren van een gecontroleerde schijnopenheid, waarbij hij zelf alle touwtjes in handen houdt .
6. Het downplayen van incidenten.

 

Echte transparantie, verantwoording en interactie

Sinds jaar en dag roept Hans Laroes, liefst in interviews in bevriende kranten, dat hij en zijn NOS transparantie, verantwoording en de dialoog met burgers hoog in het vaandel hebben staan.
Waar hij maar kon schreeuwde hij in voorbijgaande jaren van de daken dat discussie met de burger en het openstaan voor kritiek voor hem van groot belang is. En dat de NOS er alles aan deed en doet om dit waar te maken. Maar in verreweg de meeste gevallen werd de waarheid op dit punt geweld aan gedaan en werden feiten verdoezeld. De journalisten die zijn uitspraken optekenden, veelal behorend tot een gelijkgestemde elite, weigerden kritisch door te vragen en Laroes te confronteren met de vele onjuistheden in zijn uitspraken.

Bij echte transparantie geef je (met enige regelmaat) inzicht in hoe selectie en duiding van het nieuws tot stand komen, welke afwegingen in het proces een rol spelen en welke,soms moeilijke, keuzes gemaakt moeten worden. Een instrument om bij benadering te kunnen vaststellen dat sprake is van evenwichtigheid en neutraliteit (een wettelijke “MUST” bij deze staatsomroep) is dan onmisbaar en verdient openbaring.  Gekleurde selectie en duiding liggen immers altijd op de loer en al helemaal als redacties geen afspiegeling vormen van de samenleving, zoals meer dan eens is aangetoond.  Bij echte transparantie laat je zien hoe je met dit alles omgaat en wat je doet om ongewenste effecten te neutraliseren. Maar ondanks vele beloften en opschepperijen op dit punt is het er zelden van gekomen.

Bij echte verantwoording moet je bereid zijn in het openbaar lastige zaken in alle kwetsbaarheid te behandelen en ruiterlijk toe te geven als het eens een keertje fout gaat. Het komt er dan op aan niet steeds defensief te reageren, alle (terechte) vragen goed en volledig te beantwoorden en geen onderwerpen onbesproken te laten.  Ondanks de vele beloften en opschepperijen op dit punt is het er zelden van gekomen. Laroes en zijn NOS bepalen over welke onderwerpen verantwoording wordt afgelegd en welke vragen er wel of niet worden behandeld. Tweerichtingsverkeer veronderstelt gelijke mogelijkheden tot agendering van onderwerpen. Het wordt niet toegestaan en als het al komt tot een verantwoording is meestal sprake van geagiteerde betogen, waarin het eigen gelijk wordt geconstrueerd.

Van echte discussie, zoals Laroes die zegt te omarmen, is pas sprake als je bereid bent op alle onderwerpen en relevante vragen in te gaan.  Als je bereid bent om antwoorden met feiten en goede argumenten te onderbouwen. En om tegenargumenten als legitiem te aanvaarden of onderbouwd te weerleggen.  Ondanks de vele beloften en opschepperijen op dit punt is het er zelden van gekomen. Discussies over onderwerpen als “De NOS is links”of de aantoonbaarheid van neutraliteit werden uit de weg gegaan of met zwakke verweren beëindigd. Terechte vragen bleven onbeantwoord en volhouders zagen hun vragen weggemodereerd of zich van de NOS sites geweerd.

Bij de NOS werd onlangs een ombudsman ingesteld om klachten te kunnen indienen. Zo’n instituut veronderstelt openheid, maar de ingestuurde klachten zijn niet  zichtbaar en controleerbaar (ook niet geanonimiseerd), zodat nooit kan worden vastgesteld welke er in behandeling worden genomen en welke zaken er in aan de orde komen. Het instituut veronderstelt ook onafhankelijkheid, maar dat valt op zijn minst te betwijfelen als je beseft dat de ombudsman afkomstig is van de hoofdredactie en in dienst is bij de NOS. Dat de analyses van de ombudsman nogal vaak uitblinken in het verdedigen van de NOS is daarom niet verwonderlijk. Het is zoiets als een geschillencommissie waarvan de medewerkers uit eigen gelederen zijn gerekruteerd.         

Promises, promises…

Hier wordt in een klap duidelijk hoe het met de zogenaamde verantwoording en interactie van Laroes werkelijk zit.  Het lezen de moeite waard. En ook nu dreigt dit weer te gebeuren, want ondanks de plechtige belofte om meerdere keren per week te bloggen is hij al weer zo’n kleine vier weken stil.  De geschiedenis herhaalt zich steeds: iets nieuws beginnen, er flink over opscheppen, ernstig beloven dat het blijvend is en er na korte tijd de brui aan geven. Toen hij onlangs niets anders kon doen dan dit eindelijk toegeven voegde hij er direct de nieuwe belofte aan toe dat alles vanaf nu anders zou zijn. Niet alleen zou hij bijna dagelijks blijven bloggen, maar ook zou hij op korte termijn eindelijk de discussie over de neutraliteit van de NOS gaan voeren. Half februari schrijft hij ondermeer  in de comments onder deze blog en wederom geagiteerd, zoals we dat van hem gewend zijn:

“Ik heb al gezegd dat ik binnenkort op die links-rechtsdiscussie terugkom, en zal alles wat ik daar op schrijf onderbouwen, met alle bronvermelding die er is.”

Op zijn blogs in maart heb ik nog een keer de vraag gesteld wanneer wij deze discussie mogen verwachten. Maar mijn vraag kwam, ondanks herhaalde pogingen, niet door de moderatie en werd niet geplaatst.  Ook per e-mail heb ik nog twee keer beleefd gevraagd wanneer de discussie komt. Ik kreeg geen antwoord. Het is inmiddels bijna mei en de geschiedenis herhaalt zich. Ik kan wel voorspellen hoe dit afloopt.

Laroes heeft altijd een verklaring voor zijn afwezigheid, maar hij laat zich er nooit op doorvragen. Zo spreekt hij over het “gastenboek” waar hij op een gegeven moment maar vertrok. Maar feit is dat hij daar bijna nooit kwam en hardnekkig weigerde op de vele uitnodigingen tot discussie en debat in te gaan, ook al had hij dit zelf eerst een paar maal beloofd. Nu gebruikt hij het excuus door te beweren dat het om een handjevol halvegaren ging, maar niets is minder waar. Zeker in het begin waren er vele schrijvers met goede betogen die Hans Laroes dringend verzochten inhoudelijk te reageren. Na een enkele trieste en zeer defensieve reactie waarin hij zonder argumenten om zich heen sloeg droop hij af, de “gasten” in opperste verwarring achterlatend.
In grote schijnheiligheid verklaarde hij in latere interviews dat hij trots was op de NOS, omdat de interactie en discussie met de burger zo goed werd ingevuld.

Schijnopenheid

Het wezen van openheid is dat je niet alleen zelf de agenda bepaalt. Zo kwamen de sovjets er ook mee weg. Het gaat er natuurlijk om dat je ook anderen onderwerpen laat agenderen. En ook dan durft in te gaan op de vragen die deze onderwerpen oproepen. De NOS heeft sinds enige tijd chatsessies. Als eerste kwam Hans Laroes aan de beurt die maar gelijk met het eeuwige onderwerp “De NOS is links” op de proppen kwam, zodat het daarna nooit mee aan de orde hoefde te komen. Zijn antwoorden waren van een ongelooflijk armzalig niveau “we zijn niet links omdat ik het zeg”. Veel concrete vervolgvragen bleven liggen en haalde de uitzending niet. Geen enkele onderbouwing lag aan de reactie van Laroes ten grondslag. En inderdaad, het kwam nooit meer aan de orde, ondanks vele verzoeken om er nogmaals (en nu diepgravend) op in te gaan.

Onlangs nog heb ik Hans Laroes per email gevraagd de mogelijkheid te creëren op NOS weblogs  om bezoekers zelf onderwerpen aan de orde te laten stellen. Gewoon op een apart en bescheiden plekje, niets groots of storends. Zijn antwoord “het wezen van weblogs is dat zij het eigendom zijn van de maker” en de daaraan gekoppelde weigering hieraan gehoor te geven, maakt duidelijk hoe Laroes denkt over openheid en interactie. Hij voegt er nog aan toe dat er genoeg andere plaatsen zijn (hij bedoelt: niet bij de NOS) waar over de NOS kan worden gediscussieerd.
Maar dat is nu juist het punt, het gaat er immers om dat er met de NOS op de NOS sites kan worden gediscussieerd en niet ergens anders!


De kwestie Gert Klück

En dan nu eindelijk de afhandeling van de kwestie Gert Klück, u weet wel, die schandelijke column van de NOS eindredacteur over Wilders en Verdonk. Met de legendarische uitspraak “Met die lui PRAAT je niet, daar SCHRIJF je tegen… “

Ik heb per email bij Hans Laroes een klacht ingediend en hem gevraagd deze kwestie op zijn weblog te behandelen. Openheid en transparantie, waar hij zo hoog over opgeeft, moet je ook betrachten als zaken je minder goed uitkomen. Dat is pas echte openheid! Maar het zal u niet verbazen dat hij dit niet wilde. Hieronder de e-mailwisseling met Hans Laroes. Zij uiteindelijke antwoord getuigt van een schimmigheid die in schril contrast staat met zijn gepoch over openheid en verantwoording. Heel nadrukkelijk heb ik gevraagd naar ZIJN oordeel. Hij weigert erop in te gaan en verwijst naar de redactie van het fanlog. Maar het is natuurlijk duidelijk dat Gert Klück over zijn werk als NOS journalist schreef en wel degelijk hierop aanspreekbaar is. Hans Laroes weigert de uitspraken te veroordelen en weigert aan te geven wat hij Gert Kluck heeft gezegd. Met een onnavolgbare en laffe redenering maakt hij zich van de zaak af.

Rest mij te herhalen welke typering bij deze man past: een geslepen cynicus!

 

1.    Geachte heer Laroes

Bij deze wil ik een officiële klacht indienen m.b.t. een column van Gert Klück over Geert Wilders en Rita Verdonk. Het is een overduidelijk politieke column die de neutraliteit van de NOS in alle opzichten tart en bovendien afsluit met een ongehoorde zin: "met die lui PRAAT je niet, daar SCHRIJF  je tegen".

Ik wil graag een verklaring van u. U heeft al een tijdje geen weblog meer geschreven, vandaar dat ik de klacht via email doe, maar mijn reactie en vraag is bedoeld voor uw weblog. Gaarne dan ook daar aan de orde stellen en beantwoorden.

Met vriendelijke groet, Marcel Vreemans

 

 
2.       Geachte heer Vreemans,

 Ik heb uw klacht gezien en zal kijken wat er aan de hand is. Ik zal dan
 ook kijken of ik u daar nader over kan inlichten.

 Als u echt een formele klacht wil indienen, dan zou u de Ombudsman van de
 NOS kunnen benaderen. De Raad voor de Journalistiek is ook altijd een
 mogelijkheid, maar ik weet eerlijk gezegd niet of het hier om een
 journalistieke uiting gaat.  Het zgn Fanlog volg ik nauwelijks en het wordt
 in ieder geval niet onder de verantwoordelijkheid van de NOS gemaakt.

 
Met vriendelijke groet, Hans Laroes

 

 
3.       Geachte heer Laroes,

 U heeft het ongetwijfeld druk,maar het lijkt me toch belangrijk niet al te
 lang met uw antwoord te wachten. Wat ik niet helemaal begrijp is uw
 uitspraak: ik zal dan ook kijken of ik u daar nader over kan inlichten.

 De heer Gert Klück schreef over zijn werk op een weblog dat veelvuldig
 door NOS-ers wordt bezocht en waaraan actief wordt meegewerkt. Omdat de
heer Klück het over zijn werk bij de NOS had (daar werkt hij toch?) is zijn 
uitspraak zeer relevant en wel degelijk te beschouwen als een journalistieke 
uiting. In zijn column is sprake van een nogal schandelijke uitspraak die de 
neutraliteit van de NOS zonder meer op het spel zet. U, als groot verdediger 
van deze neutraliteit, zou er alles aan moeten doen dit uit te zoeken en 
recht te zetten. Ik verwacht dan ook dat u er snel op terugkomt en er in uw 
weblog over schrijft. U wilt toch communicatie met uw publiek? U heeft toch 
niet voor niets gestimuleerd dat er nu weblogs zijn van vele NOS-ers? Welnu, 
de gestelde vraag (of beter de ingediende klacht) is serieus genoeg om er in 
uw weblog aandacht aan te besteden.

 Ik wacht met verdere stappen naar Ombudsman of Raad voor de Journalistiek,
 zo ik daar al veel vertrouwen in heb. Ik ben namelijk benieuwd naar UW
 antwoord. De NOS wil transparant zijn? Dit lijkt me een uitstekende
 mogelijkheid om het waar te maken.

 Nog een laatste opmerking. U doet voorkomen alsof het fanlog "ver van uw
 bed" is. U weet net zo goed als ik dat het fanlog bij veel van uw collega's
 bekend is en dat zij er actief aan meewerken. Ik lees zelfs op dit fanlog
 dat er regelmatig bezoek is van de mensen van dit fanlog aan de redactie van
 de NOS. Ik krijg het vermoeden dat u met het incident erg in uw maag zit en
 een poging doet het te bagatelliseren door erover te spreken alsof het iets
 is dat op geen enkele wijze raakt aan de NOS.

 Ik vertrouw erop dat u er snel op terugkomt in uw weblog.

 Met vriendelijke groet, Marcel Vreemans

4.       Geachte heer Vreemans,

Ik neem de klacht serieus maar de manier waarop ik erop reageer bepaal ik
graag zelf. U heeft een klacht ingediend via Publiekservice en dan krijgt u ook via die weg antwoord. Ik lees mezelf daarna ongetwijfeld terug op uw favoriete websites…

Vriendelijke groet,  Hans Laroes



5.    Geachte heer Laroes,

Een getergde reactie. Onbegrijpelijk in mijn ogen. Ik doe niets anders dan
uw eigen woorden herhalen over de grotere transparantie en communicatie van
de NOS.  Misschien zou u zich drukker moeten maken over de kwestie zelf
i.p.v. over mijn verzoek dit via uw weblog te doen. Dat ik de klacht heb
ingediend via Publiekservice is omdat ik uw e-mailadres niet had.

Net als u ben ik ook voor openheid van de NOS. Het zal u dan ook niet
verbazen dat ik de kwestie op mijn "favoriete websites" (zoals u die
m.i. met enige dedain benoemt) aan de orde stel als u dit niet doet.
Er zijn meer mensen met een journalistiek hart die graag van zaken
gewag maken, niet alleen bij de NOS. Ik blijf het onbegrijpelijk
vinden dat u de kwestie niet zelf aan de orde stelt op uw weblog.

Enige tijd geleden gaf u aan in uw weblog aan dat u met een
uitgebreide reactie zou komen op de vele klachten over de vermeende
linksheid van de NOS. Wanneer mogen wij die verwachten? Ik hoop dat er
een goede discussie over ontstaat waarbij u in alle openheid
inhoudelijk ingaat op vragen en bezwaren. Dat lijkt me een goede zaak,
ook voor de NOS. In de afgelopen jaren is vaak aangedrongen op dit
debat. Het kwam er nooit. Een discussie waar u eigenlijk niets tegen
kan hebben vanuit uw overtuiging dat het allemaal prietpraat is. Ik
verzeker u dat na een goede en open discussie, waarbij u en de NOS
werkelijk serieus met de kwestie omgaan en werkelijk inzicht geven in
wat u doet om de neutraliteit te waarborgen het gauw afgelopen zal
zijn met deze eeuwige zaak. Sterker nog, ik zal u steunen en uw
ambassadeur zijn als u er geen sprake meer is van gegronde twijfel of
argwaan. Ik ben heel wat makkelijker te overtuigen dan u wellicht
denkt!

Met vriendelijke groet, Marcel Vreemans

 

6.            Geachte heer Vreemans, 

Uw klacht mbt de bijdragen van een van mijn collega’s aan het zgn Radio Fanlog op het internet kan ik alsvolgt beantwoorden:

Ten eerste:
Op de inhoud van de publicatie kan ik niet ingaan. Het Fanlog wordt niet onder mijn verantwoordelijkheid gemaakt. Een inhoudelijke klacht zal zich tot de verantwoordelijken daar moeten richten. 

Ten tweede:
Over de wenselijkheid dat NOS-ers een dergelijke column schrijven heb ik met betrokkene gesproken. Die zaken spelen zich af tussen de werkgever, die ik vertegenwoordig, en de werknemer. Daarover kan ik vanzelfsprekend geen mededelingen doen.

Vriendelijke groet, Hans Laroes     

 
               

               

Reageren kan op marcel.vreemans@gmail.com