Complotten deel 3: Willem Oltmans
JAAP DE WREEDE - 01 JUNI 2005Met zijn intimiderende complottheorieën had de journalist Oltmans in feite de zelfmoord van baron De Mohrenschildt, de beste vriend van Lee Harvey Oswald, op zijn geweten. Illustratie: Fokje Schaapman Op 9 maart 1964 vliegt Willem Oltmans van New York naar Dallas om een toespraak te houden in Texas. Aan de balie in New York komt hij Marguerite Oswald tegen, de moeder van de vermoedelijke moordenaar van de president. Tijdens de vlucht vertelt de moeder hem dat er geen opnames zijn gemaakt van het verhoor van haar zoon. Naar eigen zeggen twijfelt de journalist nu voor het eerst aan de ééndadertheorie. Helderziende Vervolgens vertelt de helderziende Gerard Croiset hem dat Kennedy is vermoord in een samenzwering. Iemand met sch en de in de naam zou de architect van de hinderlaag zijn geweest. Volgens Croiset is de moord gefinancierd door de Texaanse olielobby. In het Warren Report, het verslag van de Amerikaanse onderzoekscommissie naar de moord, vindt Oltmans vervolgens de naam van de Witrus George de Mohrenschildt. Deze geoloog en anticommunist was de beste vriend van Lee Harvey Oswald. In april 1967 belt Oltmans, dan medewerker van de NTS (later NOS-Televisie), baron De Mohrenschildt op en vraagt hij om een interview. Na het interview neemt Oltmans contact op met het kantoor van de FBI in New York. Oltmans zegt dat hij informatie heeft ontvangen van een informant in West-Europa dat De Mohrenschildt de hoofdorganisator was van de moord op president Kennedy.
Ondanks deze vreemde stap wordt Oltmans een goede vriend van De Mohrenschildt en zijn vrouw Jeanne. Sinds 1967 brengt hij ze elk jaar een bezoek. Doodsbedreigingen Oltmans arrangeert ook een ontmoeting tussen het Russische echtpaar en de officier van justitie uit New Orleans Jim Garrison (zie deel 2). Jeanne en George moeten er met de haren naartoe worden gesleept. Ook een groot deel van zijn laatste maanden brengt de baron door in het gezelschap van Willem Oltmans. Jeanne vertrouwt de Nederlander echter niet meer. In december 1976 neemt ze drastische maatregelen om haar man uit de invloedssfeer van Oltmans te halen: ze laat George opsluiten in een psychiatrische inrichting. Oltmans is die maand weer aan het rondneuzen in de beurt van De Mohrenschildt. ‘Wij wisten: nog een interview en hij stort in’, zou Jeanne later zeggen.  Na zes weken wordt De Mohrenschildt (zie foto) uit de kliniek ontslagen en hij herneemt zijn docentenvak aan Bishop College. Volgens het verslag van Oltmans - en misschien moeten we aan zijn woorden twijfelen - heeft hij een gesprek met De Mohrenschildt in een stil hoekje van de universiteitsbibliotheek. Daar vertelt de baron Oltmans dat hij zich ‘verantwoordelijk voelt voor Oswalds rol’ en erover wil praten. Maar hij ontvangt al geruime tijd doodsbedreigingen en smeekt Oltmans hem naar Europa mee te nemen. Aldus Oltmans. Verdwijning De Mohrenschildt Op 5 maart 1977 pakken Oltmans en De Mohrenschildt het vliegtuig naar Europa. Stralend vertelt de journalist dat hij een project voor zijn vriend heeft, een alles onthullend boek over de moord op Kennedy. In Naarden gaan ze een film van onderzoeker Mark Lane bekijken. Vervolgens gaat De Mohrenschildt mee op een afspraak in Brussel, die Oltmans nog heeft uitstaan. Het gaat om een lunch met ‘een oude vriend’ van de Nederlander, de Sovjetagent Vladimir Kouznetsov. De baron, die toch al niet zulke goede ervaringen heeft met Sovjetfunctionarissen, vertelt de twee mannen dat hij een wandelingetje gaat maken en dat hij ze over een uur weer zal zien voor de lunch. Maar De Mohrenschildt komt niet meer terug. Het is opvallend dat Oltmans geen aangifte doet van deze verdwijning. ‘Volgens sommige berichten wilde hij mij ontvluchten’, zal Oltmans later optekenen, ‘omdat ik hem via diplomaat Kouznetsov aan het Kremlin zou hebben willen uitleveren.’ Dat is geen ongefundeerd vermoeden. Van Vladimir Andreevich Kouznetsov is bekend dat hij betrokken was bij clandestiene activiteiten. Daarom werd hij in 1964 Zaïre uitgezet. Besmeuren Dat De Mohrenschildt er welbewust tussenuit is geknepen, blijkt ook uit een brief die hij een paar dagen later, op 11 maart 1977, schrijft. De Mohrenschildt: ‘Zoals ik het nu kan zien, was het hele doel van mijn ontmoeting in Nederland mij financieel en anderszins te ruineren. (...)
Oltmans wilde mij besmeuren door mij dingen te laten toegeven die ik niet had gedaan.’ De Mohrenschildt heeft bovendien de indruk dat de Nederlander hem in Amsterdam met drugs heeft bedwelmd. Op 15 maart 1977 getuigt Oltmans over De Mohrenschildt tegenover een senaatscommissie die de moord op Kennedy opnieuw onderzoekt. Na afloop van het gesprek zegt senator Tannenbaum tegen de toegestroomde pers dat Oltmans de commissie 'unieke, nieuwe en vertrouwelijke inlichtingen' heeft verstrekt. Oltmans bazuint vervolgens in de media rond dat zijn vriend de grote man achter het moordcomplot tegen Kennedy is geweest. Zelfmoord Op de vlucht voor zijn kwelgeest klopt De Mohrenschildt op 25 maart aan bij de villa in Florida van mevrouw Tilton, de zus van een eerdere echtgenote. Hij mag in haar huis blijven slapen. Ook in dit geval heeft Oltmans een draai aan het verhaal gegeven. De Mohrenschildt zou instructies uit Washington hebben gekregen om ‘naar Florida te gaan waar hij minder zou opvallen.’ De Nederlander vindt echter dat er maar één plek is waar met hem moet worden gesproken en dat is de Commissie van Onderzoek van Robert Tannenbaum. Na een telefoontje van Oltmans stuurt Tannenbaum op 29 maart 1977 een onderzoeker naar De Mohrenschildt. Deze laat zijn kaartje achter bij diens gastvrouw. De Mohrenschildt bekijkt het kaartje zonder iets te zeggen, gaat naar zijn kamer, steekt de loop van een jachtgeweer in zijn mond en haalt de trekker over.  ’Vervalsing’ In de kamer waar zijn levenloze lichaam wordt gevonden, treft men ook een manuscript over Lee Harvey Oswald aan. Dit manuscript vertelt een heel ander verhaal dan Oltmans.
Omdat het een van de weinige primaire bronnen is over Lee Harvey Oswald - en ook nog eens is geschreven door zijn beste vriend - moet het manuscript serieuzer worden genomen dan bijna alles wat er over de moord op Kennedy is geschreven. Als laatste toevlucht suggereren de complottheoretici, Oltmans voorop, dat het om een vervalsing gaat. De belangrijkste onthulling uit De Mohrenschildts geschrift is misschien wel het feit dat Oswald ook na zijn reis naar de Sovjetunie een overtuigd marxist was. Zijn liefde voor de Sovjetunie was dan wel bekoeld, maar de anticommunistische agent die de onderzoekers van hem maken, is hij nooit geweest. Oswald heeft volgens de tekst van De Mohrenschildt moeite om een keuze te maken tussen Moskou en Washington, want ‘beide kanten hebben veel vergissingen gemaakt, enorme vergissingen, maar welke kant is goed en welke is fout, al zet je me 't mes op de keel, ik zou 't niet weten.’ En hij voegt er ernstig aan toe: ‘Ik hoop in ieder geval dat China gelijk heeft en succes heeft.’ Oswald doelt op het Rode China van Voorzitter Mao. Intimidatie Oltmans Wanneer de officier van justitie mevrouw Tilton vraagt of De Mohrenschildt een eerdere zelfmoordpoging met haar heeft besproken, antwoordt ze bevestigend. ‘Hij werd lastiggevallen door verschillende mensen.’ ‘Noemde hij namen?’ vraagt de officier. ‘Slechts één man,’ zegt ze. ‘Zijn naam is Oltmans.’ Na de dood van De Mohrenschildt houdt Oltmans zich even rustig. Tegen zijn gewoonte in is hij onbereikbaar voor de pers.
Maar al snel gaat de journalist door met het uitventen van zijn complottheorie. Oltmans reist af naar Washington om opnieuw een geruchtmakende verklaring af te leggen voor de senaatscommissie die de moord op Kennedy onderzoekt.
Hij legt een geheime verklaring af voor de commissie. Maar buiten de verhoorzaal staat hij de pers te woord. Voor de draaiende camera zegt Oltmans dat De Mohrenschildt een rol heeft gespeeld in de samenzwering, samen met de Cubaanse balling Loran Hall, CIA-agenten, FBI-agenten en de Texaanse olieboeren Lester Logue en H.L. Hunt. De Mohrenschildt heeft bovendien instructies gegeven aan Oswald. Na deze beschuldigingen vinden sommige waarnemers het welletjes. Een bron bij de FBI zegt in The New York Times: ‘Alle informatie die van de heer Oltmans komt over de heer De Mohrenschildt is helemaal nieuw voor ons en heeft waarschijnlijk niets met de werkelijkheid te maken.’ Een van de onderzoekers van de commissie zal later vertellen dat Oltmans een stuk of tachtig cruciale documenten had beloofd die zijn beweringen zouden staven. ‘Het was over het algemeen gewoon rotzooi’, aldus onderzoeker Gaeton Fonzi. ‘Het stonk.’ Maar voor de Russische televisie en de Pravda is Oltmans' verklaring groot nieuws.
28 jaar complotten Ondertussen zijn er 28 jaar verstreken sinds de getuigenis van Oltmans voor de Amerikaanse senaat. De desinformatie van de KGB heeft aan de wieg gestaan van een massa complotboeken. De Brit David Icke is de bekendste vertegenwoordiger van dit genre. Als hij over de moord op Kennedy schrijft, wijst hij met de vinger naar: de CIA, de FBI, de maffia, de politie van Dallas, het leger, justitie, de media, president Johnson en de vrijmetselaars…
Jaap de Wreede is onderzoeksjournalist. Hij schreef onder meer voor NRC Handelsblad, Skrien en Klokkenluider Online. Hij is medeoprichter van Platform De Krijger, een denktank die de Westerse cultuur als fundament neemt. |
|
 |
 |
 |