Van koningin Beatrix is bekend dat zij geen genoegen neemt met een zuiver ceremoniële rol. Integendeel, als staatshoofd wil zij haar invloed laten gelden, al is het maar achter de schermen. Zij laat zich uitgebreid voorlichten over allerlei dossiers en ministers die hun huiswerk niet hebben gemaakt hadden zich 's ochtends beter ziek kunnen melden. Juist daarom is de kersttoespraak van 2011 zo teleurstellend.

In de kersttoespraak van 2011 roept Beatrix ons op om te leven in harmonie met de medemens en de natuur. Het eerste heet beschaving en begint met het uitbannen van geweld en dwang uit het maatschappelijke verkeer, door het respecteren van eigendomsrechten en de rechten van het individu.

Kinderlijke fantasie

Het leven in harmonie met de natuur is echter een kinderlijke fantasie. Iedereen die weleens een natuurdocumentaire heeft gezien, weet dat de natuur niet harmonieus is. In de vrije natuur verkeert de wolf niet met het lam en zal de luipaard nooit bij den geitenbok nederliggen. Beatrix benadrukt deze kinderlijke fantasie nog eens door te spreken over  “wat zij [de aarde] ons geeft wordt slecht verdeeld” en “De aarde die het leven voedt...”.

Beatrix houdt ons hier het beeld voor van een zorgzame Moeder Natuur, die in onze behoeften voorziet. Het overleven van de mens wordt echter niet gegarandeerd door de natuur. Veel van wat de mens nodig heeft om te kunnen overleven wordt niet in kant-en-klare vorm door de natuur aangeboden. Integendeel, het moet worden geproduceerd door menselijk handelen. Van kleding, woningen en voedsel tot medicijnen, elektriciteit en brandstoffen. Productiviteit is één van de belangrijkste deugden die ons in staat stelt de waarden te creëren die wij nodig hebben om te overleven. 

Geen enkele cultuur belichaamt de deugd van productiviteit beter dan de westerse, industriële beschaving. In plaats van een leven in grotten of plaggenhutten, met net voldoende eten om niet dood te gaan, de magere vrucht van een dag lang keihard zwoegen, en een levensverwachting van hooguit 30 jaar, kunnen wij ons verheugen in werkdagen van niet meer dan 8 uur, een levensverwachting van bijna 80 jaar, een ruime keuze aan eten dat nog smaakt ook, goede gezondheidszorg en onderwijs en voldoende vrije tijd om door te brengen met familie en vrienden of te genieten van een welverdiende vakantie.

De mythe van de voetafdruk

Toch is het juist de westerse, industriële beschaving die onder vuur ligt van groene en rode denkers. De westerse mens heeft een te grote voetafdruk, zo heet het. Er zouden wel twee of drie aardes nodig zijn om de mensheid van een westerse levensstijl te laten genieten. De premisse die hieraan ten grondslag ligt, is dat een bepaald consumptieniveau aan grondstoffen altijd is herleiden tot een stukje aarde van vaste grootte: de voetafdruk. Hoe meer grondstoffen je gebruikt, hoe groter het stukje aarde dat je nodig hebt.

Maar klopt het idee dat een stukje aarde is gekoppeld aan een vaststaand begrensd aantal mensen dat daarvan kan leven wel? Misschien is het interessant om eens te kijken naar wat er gebeurde toen een klein en dunbevolkt stukje aarde, dat slechts in de behoeften van een beperkt aantal mensen kon voorzien, de favoriete bestemming werd van een groep mensen die westerse productie- en landbouwtechnieken introduceerden.

Palestina

Onder het Ottomaanse Rijk was Palestina eeuwenlang een dunbevolkt gebied dat bekend stond als dor en verlaten. Landbouwkundig was er geen eer aan te behalen en het land kon slechts in de behoeften van een kleine hoeveelheid inwoners voorzien. Tussen 1514 en 1850 bleef bv. de Arabische bevolking constant op ong. 340.000 inwoners.

Hier kwam pas verandering in rond 1855 en tegen 1947 was de Arabische bevolking gegroeid naar 1.300.000. Een verviervoudiging in slechts 100 jaar tijd. Dankzij de toestroom van Joden werden in het land westerse productie- en landbouwtechnieken geïntroduceerd. De gevolgen mogen gerust wonderbaarlijk worden genoemd: de leefbaarheid van het land nam met sprongen toe. Woestijnen en moerassen maakten plaats voor vruchtbare landbouwgrond.

Waar de Arabieren voor de komst van de Zionisten leefden als lijfeigenen van een klein groepje grootgrondbezitters, konden zij als arbeider in een Joodse fabriek of als landarbeider op een mosjav in een maand verdienen wat hun vader in een jaar verdiende. Als gevolg hiervan nam de draagkracht van het land enorm toe. Dit uitte zich niet alleen in de toestroom van nog meer Zionisten, maar ook in de komst van vele Arabische immigranten.

Het kleine stukje aarde dat Palestina heette kon dankzij westerse technologie ineens veel meer mensen in leven houden dan voorheen. 

Hoe primitiever, hoe meer landoppervlak nodig is

En denk eens aan de jager-verzamelaars van lang vervlogen tijden. Zij moesten leven van de jacht en het plukken van vruchten. Hoeveel mensen kunnen op die manier in leven worden gehouden? Hoeveel mensen zouden in Nederland kunnen wonen, als zij moesten leven van de jacht en het plukken van vruchten? Slechts een fractie van de 16 miljoen die er nu wonen. Andersom is er een landoppervlak nodig dat aanzienlijk veel groter is dan Nederland om 16 miljoen jager-verzamelaars in leven te houden. Zou Eurazië volstaan, of moeten we onze jagende en verzamelende landgenoten over de hele wereld verspreiden?

Dankzij de introductie van landbouw kon in de behoeften van aanzienlijk meer mensen worden voorzien dan voorheen en de industriële samenleving maakte, dankzij helden als Norman Borlaug, de Groene Revolutie van de twintigste eeuw mogelijk: een dramatische toename van de landbouwproductie dankzij de toepassing van pesticiden, kunstmest, mechanisering en moderne irrigatiemethoden.

Juist de westerse, industriële beschaving maakt het mogelijk om met de vele kleine stukjes aarde steeds meer mensen niet alleen in leven te houden, maar hen tevens in staat te stellen ons te evenaren in welvaart of ons zelfs voorbij te streven.

Eerlijke verdeling

Beatrix laat met haar kersttoespraak niet alleen haar groene kant zien, maar ook haar rode kant: “Met onze kostbare planeet wordt zorgeloos omgesprongen en wat zij ons geeft wordt slecht verdeeld”. Hulpbronnen worden ons niet op een dienblaadje aangeboden door moeder aarde. Zij dienen eerst als zodanig te worden onderkend, te worden opgespoord en productief te worden gemaakt.

Het is het menselijk vernuft dat hulpbronnen creëert en ontwikkelt. Wie roept dat natuurlijke hulpbronnen van ons allemaal zijn, liegt of is een onbenul. Eeuwenlang was olie een stinkend, kleverig goedje dat geen enkel nut had. De boer die het aantrof op zijn land was niets dan een pechvogel.

Alleen het menselijk vernuft was in staat om er nuttige toepassingen voor te bedenken, eerst als lampolie, later als brandstof voor de interne verbrandingsmotor, die een tweede industriële revolutie teweegbracht, en als grondstof voor de petrochemie.

Mensen die klagen dat vooral het rijke Westen, of bij uitbreiding de OESO-landen, profiteert van de rijkdommen van de aarde, vergeten dat hetzelfde Westen al die natuurlijke hulpbronnen heeft opgespoord en productief heeft gemaakt met zijn kennis en kapitaal. Landen als China en India, ooit straatarm, volgen het voorbeeld van het Westen en industrialiseren in hoog tempo. Ook zij wenden hun kennis en kapitaal aan om natuurlijke hulpbronnen op te sporen en te ontwikkelen.

Anders dan onze koningin beseffen zij dat welvaart ons niet door Moeder Natuur op een presenteerblaadje wordt aangeboden, maar moet worden geproduceerd. Welnu, produceren is precies wat zij doen en zij plukken daarvan de vruchten. Wat is er eerlijker dan mensen de vruchten van hun arbeid te laten behouden? Is rechtvaardigheid nu niet juist dat je mag houden wat je verdient?

De linkse mens praat graag over sociale rechtvaardigheid, maar dat is nou net de antithese van rechtvaardigheid. Volgens het principe van sociale rechtvaardigheid moet welvaart evenredig over alle mensen worden verdeeld: productieven en profiteurs hebben allemaal recht op een even groot stukje taart.

Tja, van kleuters kun je zulke opvattingen over 'eerlijk delen' verwachten, maar van een staatshoofd mag je meer verlangen.

Majesteit, alstublieft, word toch eens volwassen...