Aan het slot van mijn boek ‘Het verraad van links’ kom ik met tien ‘programmapunten’ of ‘aanbevelingen’, waarmee linkse partijen als de PvdA hun voordeel kunnen doen nu ze geen raad weten met intolerante vormen van de islam. In zijn reactie ‘een verleden dat nooit was’ beperkt Duns Ouray zich helaas tot de eerste twee stellingen van mijn ‘tienpuntenplan’.

 

Uit zijn reactie blijkt dat Duns mijn boek niet of slecht gelezen heeft en weinig kennis heeft van de geschiedenis van de sociaal-democratie in Nederland. ‘Het verraad van links’ gaat niet alleen, zoals Duns doet geloven, over de ontwikkelingen van de afgelopen veertig jaar - de opkomst en machtsovername van ‘progressieve’ babyboomers, waarvan de meerderheid volgens Duns sympathiseerde met totalitaire regimes.

 

De Nederlandse sociaal-democratie is inderdaad omstreeks 1965 de weg kwijt geraakt in het multiculturele doolhof. Aan die ontsporing ging echter een lange periode vooraf waarin de PvdA en haar voorlopers wel degelijk op de bres stonden voor vrijheid, niets wilden weten van godsdienstdwang en afstand hielden van totalitaire regimes en stromingen.

 

De eerste Nederlandse arbeidersverenigingen ontstonden na 1848. De meeste leden waren afkomstig uit de vrijdenkersvereniging ‘De Vrije Gedachte’. Onder invloed van Multatuli (zelf geen socialist overigens) maakten ze zich los van kerk en geloof. De afvallige predikant Ferdinand Domela Nieuwenhuis was na 1881 de grote man in de Sociaal-Democratische Bond (SDB), de eerste socialistische partij in Nederland.

 

Deze SDB raakte intern verdeeld. Een meerderheid onder Domela bleef geloven in een revolutie, een minderheid zag meer heil in hervormingen langs democratische weg. Deze opposanten richtten in 1894 de Sociaal Democratische Arbeiderspartij (SDAP) op, de echte voorloper van de PvdA.

 

Onder leiding van Troelstra ging de nieuwe partij zich richten op praktische verbeteringen voor de arbeiders (algemeen kiesrecht, betere huisvesting, terugdringing van kinderarbeid, betere arbeidsomstandigheden, hoger loon en kortere werktijden, culturele verheffing van de arbeidersklasse). Zonder het kapitalistische stelsel aan te tasten, slaagden deze eerste echte sociaal-democraten erin het lot van hun achterban sterk te verbeteren. 

 

In de grote steden kwamen hoog aangeschreven ‘rode wethouders’ als Willem Drees, de latere premier, op het pluche. Zij slaagden erin (zonder potverteren) de woon- en leefomstandigheden in de krottenwijken te verbeteren. Het sociaal-democratische gedachtegoed is ‘onwaarschijnlijk succesvol’ geweest, schrijft Leon de Winter deze week (25-8-2007) in Elsevier, volgens hem tegelijk ook de reden waarom het in onze tijd een flink deel van zijn bestaansrecht heeft verloren.

 

Het is aardig om de biografieën van deze eerste socialisten te raadplegen. Al lezende raak je onder de indruk van hun bevlogenheid en doorzettingsvermogen. Dat was de ware aard van de sociaal-democratie. Wat een verschil met de zakenlieden van Nix, die tegenwoordig hun zakken vullen met opdrachten van politieke vriendjes!

 

 

Net als in andere landen ontstond er binnen de SDAP een splitsing tussen de grote democratische gezinde stroming en de kleine marxistische vleugel, die in Nederland onbeduidend bleef. In Rusland daarentegen kwamen de marxisten (bolsjewieken) in 1917 na een staatsgreep en een bloedige burgeroorlog aan de macht. De rampzalige gevolgen hiervan hoef ik niet meer toe te lichten. Ze werden zichtbaar in de Sovjet-Unie, later gevolgd door Communistisch China en de ‘volksdemocratieën’ in Oost-Europa.

 

De sociaal-democratie kwam via de stembus aan de macht in een aantal Noord- en West-Europese landen, onder meer in Groot-Brittannië, Zweden, Noorwegen en (dankzij vorming van coalities) in Nederland en België. Duns Ouray wil mij toch niet wijsmaken dat het vredelievende en welvarende Zweden onder Olof Palme ook maar iets uitstaande heeft met de terreurregimes van Stalin en Mao?

 

De SDAP heeft zich (op een korte aarzeling na in november 1918, de befaamde ‘vergissing’ van Troelstra) altijd ver gehouden van dit communisme. De SDAP was de socialistische hoofdstroming, de communistische CPH was een splinterpartij. De anti-communistische SDAP was dus representatief voor links. Duns vergist zich dus als hij denkt dat slechts een klein gedeelte van links afstand hield van totalitaire stromingen als het communisme en het fascisme.

 

Ook na de bevrijding in 1945 raakten de communisten weldra weer in het isolement. Na de communistische machtsgreep in Praag in 1948 werden overal de communistische wethouders ontslagen, meestal op initiatief van de PvdA. Sociaal-democratisch gezinde kranten als Het Parool en Het Vrije Volk (jullie papieren naamgenoot) volgden een geharnaste anti-communistische koers. Het Parool steunde het Amerikaanse optreden in Vietnam tot het uiterste met als gevolg dat de lezers overliepen naar de Volkskrant.

 

In mijn boek kun je lezen hoe in deze principiële opstelling na 1965 verandering kwam. De oppositiebeweging Nieuw Links stelde bijvoorbeeld voor om de Duitse Democratische Republiek te erkennen. Mij is het altijd een raadsel geweest wat er zo progressief was aan de erkenning van dit Oost-Duitse schrikbewind. Vanaf dat moment begon de PvdA te vervreemden van haar vrijzinnige wortels.

 

Het is jammer dat Duns verder geen aandacht besteedt aan de overige ‘programmapunten’. Met een aantal ervan kunnen ook niet-linkse mensen hun voordeel doen. In punt 7 pleit ik voor een zindelijke maatschappelijk debat, het stoppen van het demoniseren van tegenstanders, het stoppen met onjuiste vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog.

 

Ook de site Het Vrije Volk mag zich dit punt aantrekken. Ik citeer uit een artikel van RoodMepper: (‘Uw buurt krijgt een verse asielzoeker!’, geplaatst op 26 mei 2007). “Helaas zijn deze landverraders thans aan de macht. Ik ben benieuwd wie er een website gaat beginnen om deze neo-nsb’ers in kaart te brengen, zodat we deze mensen straks voor het landverraderstribunaal kunnen zetten… Op mijn lijstje staan al tal van mensen, die naar verwachting binnen nu en 5 jaar kaalgeschoren worden.”

 

 

Misschien kan de ‘peppil voor de bovenkamer’ beginnen met punt 7. De andere negen punten komen later wel.